Šta je kandida?
U određenim situacijama kao što su pad imuniteta, neregulisana hiperglikemija, prekomerno korišćenje antibiotika, hormonski disbalans, ili trudnoća, dolazi do prekomernog rasta kandide. Tada, najzastupljenija vrsta ove gljivice - Candida albicans - može da pređe u patogenu formu i izazove gljivičnu infekciju (kandidijazu).
Kandida je gljivica koja je sastavni deo normalne fiziološke mikroflore čoveka.
Kandida je dimorfna gljivica koja može da raste i kao kvasnica ili kao filamentozna gljivica.
Postoji više od 20 različitih vrsta ove gljivice koje mogu da budu uzročnici infekcije
Kod ljudi,većinu infekcija izazivaju Candida albicans, Candida glabrata, Candida parapsilosis, Candida crusei i Candida tropicalis.Candida albicans pripada rodu kvasca i prirodno je zastupljena u orofarinksu i gornjim partijama respiratornog trakta, kao i na sluznicama gastrointestinalnog trakta i vagine.
U određenim situacijama kao što su pad imuniteta, neregulisana hiperglikemija, prekomerno korišćenje antibiotika, hormonski disbalans, ili trudnoća, dolazi do prekomernog rasta kandide. Tada, najzastupljenija vrsta ove gljivice – Candida albicans – može da pređe u patogenu formu i izazove gljivičnu infekciju (kandidijazu).
Kandida u ustima
Oralnu kandidijazu najčešće uzrokuje Candida albicans koja je kod mnogih zdravih osoba prisutna u usnoj duplji kao deo fiziološke flore.
Uzročnici nastanka oralne kandidijaze mogu biti neadekvatna ishrana, dijabetes, dugotrajna upotreba antibiotika i citostatika, ali su mnogo češći uzrok infekcije lokalni uzročnici poput neredovne i neodgovarajuće oralne higijene, prekomerne upotrebe cigareta i alkohola, itd.
Oralna kandidijaza se obično ispoljava kroz bele naslage na ždrelu, nepcu i jeziku. Takođe, može se javiti i neprijatan zadah i osećaj peckanja i bola na jeziku. U pojedinim slučajevima se kao simptomi mogu javiti i fisure (pukotine) u uglovima usana, kao i gubitak čula ukusa.
Kandida u gastrointestinalnom traktu
Glavnu ulogu u nastanku crevne kandidijaze igra neadekvatna ishrana koja se bazira na belom šećeru i brašnu, gaziranim i kofeinskim napicima. Takođe, treba znati i da alkohol doprinosi nekontrolisanom razmnožavanju ove gljivice.
Pored neadekvatnog režima ishrane, crevnoj kandidijazi doprinosi i hroničan stres, dugoročna upotreba antibiotika, ili bilo koji faktori koji dovode do slabljenja imunog sistema.
Crevna kandidijaza se može ispoljiti kroz gasove i nadimanje, svrab perianalne regije, problemima sa varenjem, sluz u stolici i loš zadah.
Pojedine studije su došle do zaključka da prisustvo prevelikog broja kandide u crevima može dovesti do hroničnih zapaljenja sluznice creva, kao što je Kronova bolest.
Kandida u reproduktivnom traktu
Vaginalna kandidijaza je jedna od najčešćih upala sluznice vagine (vaginitisa). Među najučestalijim uzročnicima kandidijaze nalazi se Candida albicans, a nešto ređe i Candida glabrata. Kod zdravih ženskih osoba, kandida je prisutna u sluznici vagine i ne izaziva nikakve tegobe, osim ako ne dođe do njenog prekomernog razmnožavanja. Prekomeran rast kandide, u tom slučaju, može biti izazvan padom imuniteta, nekontrolisanom i dugoročnom upotrebom antibiotika, upotrebom vaginalnih irigatora (ispiranjem vagine), parfimisanim higijenskim sprejevima i sintetičkim vešom.
Iako kod nekih žena vaginalna kandidijaza može biti potpuno asimptomatska, u većini slučajeva je praćena intenzivnim svrabom u predelu vulve, iritacijom vagine, gustim beličastim sekretom bez mirisa.
Vaginalna kandidijaza može biti veoma uporna sa čestim recidivima
Kod osoba muškog pola, kandidijaza intimnih delova može se ispoljiti kroz svrab glansa i prepucijuma, crvenkaste promene na glansu ili beličasti iscedak.
Lečenje kandide
Kandidijaza se pre svega leči medikamentozno (antimikoticima na bazi imidazola), ali se mnogi pacijenti odlučuju i za metode lečenja prirodnim putem.
Za terapiju blage do umerene kandidijaze primenjuje se lokalna terapija, u okviru koje se kao najefikasniji lek pokazao mikonazol. Lek se koristi u formi oralnog gela. Teži oblici oralne kandidijaze se leče sistemskom terapijom (flukonazolom i itrakonazolom). Ista terapija primenjuje se i za crevnu kandidijazu.
Vaginalna kandidijaza se leči vaginalnim kremom ili vaginaletama kao što su Kansen, Mycoril ili Canesten. Kako bi se ponovo uspostavila normalna vaginalna flora i regulacija pH, potrebno je koristiti i probiotske kapsule.
Ishrana
Kako bi se ublažili simptomi infekcije kandidom i smanjilo prekomerno razmnožavanje ove gljivice, potrebno je pridržavati se posebnog dijetetskog režima.
U okviru režima ishrane, potrebno je smanjiti unos šećera, glutena, alkohola, pojedinih mlečnih proizvoda i štetnih aditiva. Nasuprot tome, u ishranu je potrebno uvesti voće sa niskim nivoom šećera, povrće bez skroba i namirnice bez glutena.
