Prošlo je 35 godina od ubistva na Cetinju koje je obeležilo jos jednu epohu, usidrilo i gorko usmerilo dalje živote roditelja uzornog dvadesettrogodišnjeg momka koji je tom prilikom nevin stradao, a najviše od svega, ponovo potvrdilo neizbežne bolne običaje.
Anđa Kaluđerović, Cetinjanka, majka je nedužno stradalog 1987.g, Željka Kaluđerovića (23), supruga Nikole Kaluđerovića, poznatog po izvršenom činu krvne osvete za stradalog sina.
Željko Kaluđerović, sin jedinac Nikole i Anđe Kaluđerović, student arhitekture, ubijen je 1987. godine, na Cetinju, prvo batinama "6 na jednog" a zatim hicem, prilikom pokušaja da razdvoji dve grupe mladića u tuči u kafiću.
Godinu i po dana trajala je potraga oca Nikole i majke Anđe za bratom, tada već zatvorenog ubice, koji ih je, prema njenim rečima, konstantno maltretirao pozivima noću i danju i pitanjima kako im je "mali" i kada će diplomirati!
Dakle, jeziv primer konstantnog monstruoznog uznemiravanja već slomljenih nesrećnih ljudi.
[caption id="attachment_35441" align="alignnone" width="484"]
Foto printscreen Youtube "Sinovi"[/caption]
Možda i bez početne namere da se osvete, roditelji Kaluđerović skupljaju deliće snage i kreću u danonoćne potrage za pomenutim, prvim srodnikom, bratom ubice njihovog jedinca.
Potraga je trajala dugo i bila potkrepljena mnoštvom različitih dojava o lokacijama na kojima se kretao traženi zločinac sa slobode koji im je svakodnevno odnekud slao pozive i zabadao nož u otvorenu ranu. Na svaku od dojava, ovo dvoje rešenih unesrećenih roditelja, izlazili su spremno i strpljivo.
Konačno, nakon godinu i po traganja, dojava je stigla za pravo mesto, pa na Svetom Stefanu, Nikola Kaluđerović, nakon nekoliko stresnih fizičkih natezanja i reči kojima ga traženi ponovo izaziva, ubija Rajka Grdinića, brata Rada Grdinića, ubice njegovog sina Željka, a nesrećnim hicem i taksistu Dragana Šofranca, koji je bio u Rajkovom društvu. Inače prema rečiima tadašnjih svedoka, Rajko Grdinić , brat ubice , uz još nekoliko momaka i uz svog brata, učestvovao u tuči, tj. batinanju u kom je nevin nastradao mladi Željko Kaluđerović.
Nikolin čin, ubistvo s predumišljajem, bez obzira na motiv, bio je za pravnu osudu. Međutim, javnost nikada nije osudila Nikolu u potpunosti.
Nikola je časno priznao svoj zločin, odslužio je zatvorsku kaznu i izašao, kako je sam govorio, kao čovek koji je odužio svoj dug i prema sinu i prema zakonu.
I Nikolin brat je ranije bio žrtva krvne osvete, zbog ubistva koje je izvršeno 20 godina pre. Na taj događaj Nikola je takođe gledao kroz poštovanje običaja.
Anđe Kaluđerović, Nikolina supruga, bila mu je "ratni" drug u nevolji i pratila ga od početka "u stopu" u svim pohodima traženja, kasnije ubijenog, Rajka Grdinića.
Pored Nikoline smirene odvažnosti i rešenosti da osveti sina, ona je nosila strahovitu snagu koja je bila velika potpora u najvećoj muci roditelja.
[caption id="attachment_35431" align="alignnone" width="786"]
Foto printscreen Youtube[/caption]
Nikolinu i Anđinu životnu priču učinilo je poznatijom u široj javnosti i veoma praćenom širom bivše Jugoslavije, snimanje dokumentarnog filma "Sinovi" o čemu je svedočio i autor filma, Zdravko Velimirović, koji se, uz ogromno poštovanje ličnosti i muke Nikole i Anđe Kaluđerović, sa njima familijarno zbližio i tokom rada na filmu i nakon završetka i emitovanja ovog svedočenja jedne životne drame.
Velimirović 1998.dobija dozvolu da, snimajući dokumentarni film- serijal o ovom slučaju, a ne prvi put o krvnoj osveti (prethodi film "Umir krvi" o osveti na Kosovu i Metohiji) direktno prati suđenja Nikoli Kaluđeroviću koji je autentično govorio o ubistvima koja je počinio, ispred lokala Orion na Svetom Stefanu, opisujući i svoj osećaj ispunjenog zadatka a istovremeno i velikog kajanja zbog smrti još jednog nedužnog čoveka, taksiste Šofranca.
[caption id="attachment_35427" align="alignnone" width="900"]
Foto printscreen youtube "Sinovi"[/caption]
Postavljala su se, tom prilikom, mučna pitanja, na koje je dostojanstveno, staloženo i sa mnogo patnje u očima, odgovarao , stojeći iza svega počinjenog.
Anđa Kaluđerović, hrabra majka nesrećnog momka, sa ogromnom snagom volje da osveti sina, i neprocenljivom podrškom svom suprugu koji je, nakon toga otišao u zatvor, znajući i detalje okolnosti koje su prethodili tragičnom događaju ubistva, prilikom jednog dolaska u Beograd, izjavila je :
"Moje je sada samo jedno: da pronađem i pobijem preostalih šest krvnika koji su ga nedužnog tukli pre no što ga je zlotvor ubio, a onda da odem kod mog Nikole u zatvor i da tamo dočekamo starost. Ko mi kaže ne, taj mi je najveći dušmanin!"
Tako je govorila ova jaka, teško ranjena majka, Anđa Kaluđerović, koja je ipak, vremenom, dan po dan, živela uz fotografije svoga sina, u kući koja je postala kuća uspomena i posećujući u zatvoru svog voljenog supruga, čekajući da se vrati da bi nastavili svoj skromni život uz veliku ljubav, koji je trajao do oktobra 2020.g kada je Nikola Kaluđerović preminuo.
[caption id="attachment_35428" align="alignnone" width="655"]
Foto: printscreen Youtube[/caption]
Krvna osveta je danas u Crnoj Gori retka.
Ipak, ta tradicionalna svest ume da bude probuđena najčešće sporim koracima sudstva , i to onda biva spontani razlog da ovaj običaj i dalje živi.
Delove odbrane Nikole Kaluđerovića kao i svedočenje njegove supruge Anđe o događaju koji im je preokrenuo živote, možete pogledati u Youtube videu iz pomenutog filma, 36'57"
