Lovački kamp uz reku u podnožju planine Altaj u Sibiru bio je dom maloj zajednici od oko 20 stanovnika pre otprilike 54.000 godina. Među njima su bili otac i njegova kći tinejdžerka, mladić koji im je možda bio nećak ili rođak i odrasla ženska rođaka u drugom kolenu - možda tetka ili baka.

Devojčica bi se verovatno odselila od oca i porodične grupe kad bi pronašla partnera. Da je bila dečak, poput svog mladog rođaka, verovatno bi ostala na istom mestu. Međutim, zajednice u koje je migrirala verovatno bi sadržavale poznata lica, piše CNN.

Ovo su neki od intimnih detalja neandertalske porodice i njihovog društvenog života koje je otkrila studija DNK na 11 davnih stanovnika pećine Čagirskaja, kao i ostacima još dvoje stanovnika iz obližnje pećine Okladnikov.

"Vrlo je uzbudljivo"


To je najstarija poznata porodična grupa i prvi put da su naučnici uspeli direktno da dokumentuju strukturu neandertalske familije i zajednice, čineći da naši drevni preci izgledaju mnogo više kao ljudi.

"Činjenica da su živeli u isto vreme vrlo je uzbudljiva. To znači da su verovatno dolazili iz iste društvene zajednice. Dakle, po prvi put možemo koristiti genetiku za proučavanje društvene organizacije neandertalske zajednice", rekao je koautor studije Laurits Skov, istraživač na Institutu Maxa Plancka za evolucijsku antropologiju u Lajpcigu, Nemačka.

Istraživači su izdvojili DNK iz 17 kostiju i zuba koji su pripadali sedam muških i šest ženskih neandertalaca, od kojih je osam bilo odraslih i petoro dece.

Uspeli su da razotkriju višestruke niti genetskog porekla: mitohondrijsku DNK, koja sledi majčinu liniju; Y hromozom DNK, koji se nasleđuje po muškoj liniji; nuklearnu DNK.

U mitohondrijskoj DNK istraživači su pronašli nekoliko heteroplazmija - karakterističnih genetskih potpisa koji traju samo mali broj generacija i koje su delili pojedinačni neandertalci. Ovaj fenomen, rekli su istraživači, ukazuje na to da su neandertalci iz Čagirskaje morali živeti i umreti otprilike u isto vreme.

Takođe su otkrili da je genetska raznolikost Y hromozoma DNK puno niža od raznolikosti mitohondrijske DNK, koja se prenosi s majke. Studija je izračunala da se u ovoj grupi moglo očekivati da dve muške osobe dele pretka oko 450 godina pre nego što su živele. Nasuprot tome, ekvivalentna procena za ženske osobe bila je oko 4350 godina.

Zajednica je imala izuzetno nisku genetsku raznolikost


Istraživači su rekli da je najbolje objašnjenje za to da je više od 60% ženskih neandertalaca u maloj skupini iz Čagirskaje migriralo iz druge zajednice. Ova društvena struktura je uobičajena među današnjim društvima lovaca sakupljača i poznata je kao patrilokalnost.

Šire gledano, zajednica je imala nisku genetsku raznolikost, mnogo manju od bilo koje zabeležene u nekoj drevnoj ili današnjoj ljudskoj zajednici, navodi se u studiji. Nivo raznolikosti bila je sličnija ugroženim vrstama na rubu izumiranja, poput planinskih gorila, koje imaju populaciju od oko 1000.

Međutim, Chris Stringer, na čelu istraživanja ljudske evolucije u Prirodnjačkom muzeju u Londonu, koji nije bio uključen u istraživanje, kazao je da nedostatak genetske raznolikosti nije nužno značajan faktor u izumiranju neandertalaca, koji su nestali pre otprilike 40.000 godina. Rekao je da druga nalazišta neandertalaca koja su bila aktivna otprilike u isto vrime, poput Vindije u Hrvatskoj, ukazuju na veće i raznolikije populacije.

Stanovnici dve pećine verovatno su bili u interakciji


Autori studije rekli su da obiteljska grupa koju su otkrili možda ne predstavlja društveni život cele neandertalske populacije. Preporučili su buduća istraživanja koja uključuju genetsko sekvenciranje više neandertalskih pojedinaca i zajednica.

Stanovnici dve pećina verovatno su bili u interakciji - pešačili su do istih stena kako bi izradili svoje kameno oruđe - podupirući njihovu genetsku vezu. Neandertalci su lovili kozoroge, konje, bizone i druge životinje koje su putovale dolinama reka iznad pećina.

Čagirskaja i Okladnikov nalaze se unutar 100 kilometara od pećine Denisova, jedne od najvažnijih lokacija u proučavanju ljudske evolucije. To su mesto zauzimali neandertalci, rani moderni ljudi i denisovci, nedavno identificirana vrsta izumrlih ljudi koja je otkrivena na temelju DNK izvučene iz jednog malog prsta.

Svante Pääbo, još jedan koautor studije iz Čagirskaje, sekvencirao je prvi genom neandertalca 2010. godine, za što je pre nekoliko dana dobio Nobelovu nagradu. Od tog početnog sekvenciranja, prikupljeni su podaci za celi genom ukupno 18 neandertalaca. Nova studija dodaje još 13, što je veliko tehničko postignuće, smatra Lara Cassidy, docent na Odeljenju za genetiku na Trinity Koledžu u Dablinu, koja nije bila uključena u istraživanje.

"Ono što ovaj rad čini posebno izvanrednim je to što sekvencionirani pojedinci nisu raspršeni široko po golemom prostranstvu neandertalskog postojanja, već su koncentrirani u određenoj tački u vremenu i prostoru, dajući tako prvu sliku porodične grupe", rekla je  Cassidy.