Mesečni iznos penzije svakom penzioneru određuje se na osnovu trajanja penzijskog staža koji je navršio, kao i na osnovu podataka o njegovim ostvarenim zaradama i naknadama koji su registrovani u matičnoj evidenciji.
Iznosi penzije mogu značajno da se razlikuju.
Nekada mesečni iznos penzije određen na ovaj način bude nizak, u toj meri da bi korisnik koji bi primao takvu penziju bio doveden u težak materijalni položaj.
Sa druge strane, nekim korisnicima se obračuna izuzetno visok iznos penzije, koji premašuje iznos koji je dozvoljen Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju.
Taj Zakon, naime, propisuje i najniži i najviši iznos penzije.
Najniži iznos penzije predstavlja minimum koji mora da se isplati korisniku penzije bez obzira na to koliko staža i kakve zarade je ostvario u svojoj radnoj karijeri.
Prema poslednjem dostupnom statističkom izveštaju PIO Fonda, iz januara ove godine, najniži iznos penzije, tj. minimalna penzija u Srbiji iznosi 24.987 dinara za kategorije zaposlenih i samostalnih delatnosti.
U slučaju poljoprivrednika minimalna penzija ovog januara iznosila je 19.644 dinara.
Kada korisnik nema pravo na garantovani iznos penzije
Najniži iznos penzije isplaćuje se onim korisnicima kojima je primenom zakonskih odredbi određena penzija u iznosu koji je niži od ovih, garantovanih iznosa. Međutim, postoje okolnosti zbog kojih to nekada nije moguće.
Na isplatu najnižeg iznosa penzije može da utiče i to da li je korisnik ostvario pravo na penziju u inostranstvu.
Naime, Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju je propisano da se najniži iznos penzije korisniku isplaćuje samo ako zbir penzije koja je određena u Srbiji i penzije koju dobija iz inostranstva nije veći od propisanog najnižeg iznosa. Ukoliko je zbir tih penzija veći, onda se korisniku isplaćuje samo penzija određena prema opštim zakonskim propisima, na osnovu ostvarenog staža i zarada. U slučaju da je zbir penzija manji od najnižeg iznosa penzije, korisniku će se isplaćivati razlika do najnižeg iznosa penzije. Dakle, zbir penzije koju prima iz inostranstva i penzije koju prima u Srbiji iznosiće ukupno onoliko koliki je propisani najniži iznos penzije.
Osim garantovanog, najnižeg iznosa penzije, Zakon o penzijskom i invalidskom osiguranju uređuje i pitanje najvišeg, maksimalnog iznosa penzije koji se može odrediti korisniku.
Prema važećim propisima, maksimum je određen tako što pri utvrđivanju visine penzije lični koeficijent može da iznosi najviše 3,8.
Ograničeno je i najduže trajanje penzijskog staža za obračuna na 45 godina. Ova dva limita znače da penzija može da iznosi najviše 230.145,48 dinara. Naravno, i u ovaj iznos je uračunato poslednje usklađenje za januar 2024. godine.
Najviši iznos penzije ograničava se istovremeno na dva načina. Prema prvom, nijedan penzioner ne može da ima lični koeficijent viši od 3,8, ni u slučaju da je matematički obračunat u višoj vrednosti.
Drugo ograničenje odnosi se na ukupan penzijski staž za obračun visine penzije. On je ograničen na 45 godina, odnosno navršen staž koji prelazi ovo trajanje ne uzima se u obzir za obračun.
Pored navedenih ograničenja, postoji i ograničenje na nivou svake pojedinačne godine.
Godišnji lični koeficijent ne može da bude viši od petostrukog iznosa prosečne zarade u Republici. O ovom ograničenju se vodi računa već pri uplati doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje.
Zato se retko dešava da ga je potrebno primeniti i pri obračunu visine penzije.
Za razliku od najnižeg, na najviši iznos penzije ne utiču ni inostrana penzija, ni prebivalište. On se primenjuje pri svakom određivanju visine penzije.
Dakle, ne postoji mogućnost da bilo ko, u bilo kojim okolnostima, dobije viši iznos.
